Dobre kapcie to podstawa!

Właściwie dobrane opony to podstawa naszego bezpieczeństwa! Opony mają zasadniczy wpływ na bezpieczną jazdę samochodem. Wpływają także na komfort jazdy, osiągi samochodu, w tym spalanie paliwa. Nasze „kapcie” to jedyne punkty styczne samochodu z drogą. Ich zwykłym zadaniem jest umożliwienie poruszania się samochodem, w tym ciche i sprawne neutralizowanie nierówności nawierzchni drogi. W sytuacji ekstremalnej opony mają ułatwić zatrzymanie kilku ton pędzącej masy pojazdu. Wtedy właśnie zdają swój najważniejszy egzamin.

Opony zrobione są głównie z czarnej gumy, czyli mieszanki sadzy, kauczuki, oleju  i siarki, elastycznych dzięki wulkanizacji. Wśród składników opony  jest także tzw. krzemionka, która umożliwia pracę opony w różnych temperaturach oraz m.in. zwiększa jej przyczepność na mokrym asfalcie. Dobra opona składa się z kilku rodzajów gumy oraz ma „specjalistyczny” charakter, czyli dostosowana jest do konkretnych warunków drogowych.

Opony letnie czy zimowe?

To dwa podstawowe rodzaje opon. Przeznaczone są do pracy w odmiennych warunkach otoczenia. W lecie należy stosować opony letnie. Nawet przy dużych temperaturach otoczenia zachowuja sztywność kierunkową oraz nie odkształcają się przy hamowaniu. opony te mają masywne klocki bieżnika oraz dość twardą mieszankę gumy. Na letnich „kapciach” droga hamowania – na suchym asfalcie – w temperaturach powyżej ok. zera stopni jest krótsza nawet o kilka długości samochodu.

Opony zimowe powinniśmy stosować w zimie.  To są w zasadzie opony śnieżno-błotne, zapewniające przyczepność na śliskiej nawierzchni, głównie za sprawą właścniwej mieszanki gumy (nie twardniejącej na mrozie) oraz „agresywnej” rzeźby bieżnika. opony te charakteryzują się właśnie „miękką” mieszanką gumową, szerokimi rowkami bieżnika oraz dużą liczbą lameli (nacięć klocków lub rowków odprowadzających wodę).

Od ok. trzech lat na rynku pojawiły się godne uwagi opony całoroczne, wielosezonowe. Tak naprawdę są to opony letnie, umożliwiające bezpieczną jazdę po śniegu. Tajeminą ich konstrukcji są elastomery, czyli polimerowe tworzywa, które mają zdolność odwracalnej deformacji. Radzą sobie w prawie każdych warunkach, za wyjątkiem pracy w upałach, głębokim śniegu oraz bardzo szybkiej jazdy po autostradzie. Opony wielosezonowe są przeznaczone dla pojazdów jeżdżących po mieście, nie więcej niż 10 – 12 tys. km rocznie. Opony te mają szersze rowki bieżnika, średnio masywne klocki bieżnika, ograniczoną liczbę lameli oraz mieszankę gumową z dodatkiem krzemionki.

Osobnym rodzajem opon są oczywiście opony do SUV-ów oraz np. opony eco (energooszczędne).  Mają one zmniejszone opory toczenia przy zachowaniu dobrej przyczepności. Charakteryzują się cienkimi bokami oraz zwykle niezbyt wysokim bieżnikiem. W zasadzie stosowanie ich ma sens jedynie w trasie, nie sprawdzają się w jeździe po mieście.

Opona i bieżnik

Opona wykonana jest z mieszanki gumowej, nakładana na felgę i wypełniana powietrzem lub innym gazem pod ciśnieniem. Ze względu na kształt bieżnika wyróżniamy m.in. opony: rowkowe, klockowe, kolcowe, deszczowe, błotno-śniegowe. Ze względu na wewnętrzną budowę wyróżniamy opony diagonalne i radialne, dętkowe i bezdętkowe. Specjalną odmianą jest opona typu Runflat, umożliwiająca jazdę na przebitej oponie na dystansie do 80 km z prędkością do 80 km/godz. Więcej o oponach możemy przeczytać np. w wikipedii.

Ze względu na rodzaj bieżnika wyróżniamy opony: kierunkowe, symetryczne oraz asymetryczne. Bieżnik kierunkowy charakteryzuje się układem rowków przypominającym literę „V” lub „U” (tzw. wzór w jodełkę). To są świetne opony na mokrą nawierzchnię, gwarantują dobrą skuteczność hamowania oraz utrzymanie właściwego kierunku jazdy. Przeznaczone są dla samochodów z silnikami dużej mocy, zwłaszcza sportowych. Ich minusy to głośna praca oraz nierównomierne ścieranie bieżnika (zwane ząbkowaniem).

Bieżnik symetryczny jest najprostszy i najtańszy w produkcji. Opony te mają dość niskie opory toczenia co powoduje mniejsze spalanie. Wady to niskie parametry trakcyjne. Przeznaczone są głównie do mniejszych samochodów miejskich. Nie nadają się do dynamicznej jazdy oraz do dużych prędkości. Montujemy je dowolnie.

Bieżnik asymetryczny gwarantuje nam dobre prowadzenie pojazdu praktycznie w każdych warunkach. Wewnętrzna strona tego bieżnika dobrze odprowadza wodę, umożliwiając zachowanie przyczepności na mokrej nawierzchni. Zewnętrzna strona bieżnika gwarantuje przyczepność na suchej nawierzchni. Opony z bieżnikiem asymetrycznym zapewniają więc dobre właściwości trakcyjne pojazdu. Dobrze współpracują z elektronicznymi układami kontroli trakcji (ASR, TC, ESP).

Opony asymetryczne można montować po dowolnej stronie pojazdu (wcale nie dzielą się na „lewe” i „prawe”). Trzeba jednak pamiętać, aby montować te opony umieszczonym na boku oznaczeniem „outside” – na zewnątrz. Jeśli zamontujemy je nieprawidłowo, opona nie będzie mogła prawidłowo pracować. Przy ich przekładaniu należy stosować zasadę X, czyli np. oponę przednia lewą przekładać na tylną prawą.

Jak dobrać opony?

Przede wszystkim należy kierować się zaleceniem producenta czyli dobrać opony odpowiednie dla naszego samochodu, a także distosowane do pory roku. Trzeba zwrócić szczególną uwagę na:

  • rozmiar opony – to najważniejszy parametr, oznaczany symbolem np. 195/60 R15. Poszczególne elementy tego symbolu oznaczają: 195 – szerokość czoła bieżnika opony (napełniopnej powietrzem pod właściwym ciśnieniem), 60 – profil, czyli wysokość ścianki bocznej (procent szerokości), R – oponę radialną, 15 – średnica felgi (w calach).
  • rodzaj opony (jej przeznaczenie) – powinniśmy stosować opony zalecane przez producenta samochodu, odpowiednio dobrane zwłaszcza ze względu na porę roku oraz sposób użytkowania pojazdu.
  • datę produkcji – to tzw. kod DOT. Oznaczenie dwuliterowe wskazuje producenta, cyfrowe datę produkcji. Trzycyfrowe oznaczenie mają opony wyprodukowane przed 2000 rokiem. Nie powinnismy używać opony starszej niż 10 lat – po takim okresie użytkowania traci swoje dobroczynne właściwości. Z oponami sprzed 2000 r. na pewno należy się pożegnać! Opony wyprodukowane po 2000 roku mają oznaczenie czterocyfrowe, przy czym dwie ostatnie cyfry oznaczają rok produkcji, a dwie pierwsze wskazują tydzień tego roku.  Opony 5-letnie należy już poddawać uważnym oględzinom, nie rzadziej niż raz w roku. Jeśli opona jest właściwie przechowywana (temperatura pokojowa, pozycja pionowa), nie traci ani trochę ze swych właściwości nawet po 3 latach. Ale już po 6 latach uzytkowania ryzyko awarii znacznie rośnie.

Opony mają także dwa dodatkowe oznaczenia: pierwsze to indeks prędkości, wyrażony literą: Q oznacza, że auto z tym ogumieniem może jechać do 160 km/h, S – do 180 km/h, T – do 190 km/h, H – do 210 km/h, V – do 240 km/h, W – do 270 km/h, Y – do 300 km/h.

Drugie to indeks nośności, wyrażony cyfrą: 60 oznacza, że maksymalne obciążenie jednego koła samochodu może wynieść 250 kg,  80 – 450 kg, 90 – 600 kg, 108 – 1000 kg itd.

Jeśli używamy róznych opon, te lepsze powinnismy założyć na tylną oś. Samochody konstrukcyjnie są w miarę przystosowane do kolizji czołowych (strefy zgniotu itp.). Fatalnie jednak znoszą kolizje boczne. W takich sytuacjach stabilność tylnej osi ma spore znaczenie. Dlatego właśnie na tej osi powinnismy mieć opony gwarantujące lepszą przyczepność.