Kto sprząta po wypadkach?

foto powyżej: Bartłomiej Mysłek,  sosnowiecnasygnale.pl

 

19-DSC_0006-300x169 Kto sprząta po wypadkach?
pracowaliśmy tutaj…

Jednym z najważniejszych statutowych zadań Fundacji na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Vector-24.pl jest działanie na rzecz poprawy standardów:

      • świadczenia pomocy uczestnikom kolizji, ofiarom wypadków oraz katastrof drogowych
      • usuwania skutków zdarzeń drogowych (kolokwialnie: sprzątania po kolizjach i wypadkach)

W Polsce standardy pomocy ofiarom zdarzeń drogowych są na przyzwoitym, europejskim poziomie. Z uwagi na to, że standardy te mają istotny wpływ na jakość ratowania ludzkiego zdrowia i życia, prowadzimy obecnie prace analityczne, które mogą przyczynić się do jeszcze lepszego poziomu tej pomocy. Jakość takich działań jest przecież szczególnie ważna.

Śmieci na drogach

Tzw. „standardy” usuwania skutków zdarzeń drogowych mamy jednak skandalicznie fatalne. Wystarczy spojrzeć na pobocza czy skrzyżowania dróg – pełno tam fragmentów samochodowych kołpaków, plastikowych  i innych odpadów, będących następstwem kolizji i wypadków. Oczywiście zagraża to bezpieczeństwu ruchu drogowego. Nierzadkie są przypadki, gdy na miejscu jednego zdarzenia drogowego wkrótce dochodzi do następnej kolizji bądź wypadku. Zdarza się bowiem, że np. pojazd wpada w poślizg na pozostawionej po wcześniejszej kolizji plamie płynu eksploatacyjnego (oleju, paliwa). Przecież nie do wszystkich zdarzeń drogowych przyjeżdża Straż Pożarna, nie do wszystkich przyjeżdża Policja…

18-DSC_0004-300x169 Kto sprząta po wypadkach?
pracowaliśmy przy takim zdarzeniu…

Oczywiście, pierwszym zobowiązanym do usunięcia odpadów po kolizji czy wypadku jest  sprawca zdarzenia drogowego. Oprócz właścicieli firm transportowych, niewiele osób wie, że to właśnie sprawca ma obowiązek posprzątania po szkodzie którą wyrządził. Mało jest jednak realne, aby usunął te śmieci osobiście – nie ma bowiem odpowiednich narzędzi ani środków, np. sorbentów czy dyspergentów. Zgodnie z prawem nie może przecież zbierać, transportować ani neutralizować odpadów, wycieków itp. Zgodnie z przepisami musiałby spełnić określone warunki i zostać wpisanym do rejestru BDO. W praktyce zatem sprawca powinien zlecić sprzątanie profesjonalnej firmie sprzątającej (zajmuje się tym także nasza Fundacja – patrz nasze usługi). Koszty tych działań mogą być pokryte z polisy ubezpieczeniowej OC.

Niestety, sprawcy dosyć często uchylają się od tego ustawowego obowiązku. Oczywiście w miastach działają służby komunalne, a na drogach służby ich utrzymania. Jak działają – widać gołym okiem. Ponadto odpady po kolizjach i wypadkach nie są odpadami komunalnymi, gminne spółki nie powinny ich zbierać, a władze gmin nie mają prawa za to płacić. Drogi i ich pobocza tylko wtedy będą więc naprawdę czyste i bezpieczne, jeśli odpady oraz wycieki bedące następstwem zdarzenia drogowego (kolizji, wypadku itp.) – zostaną usunięte profesjonalnie oraz natychmiast po zdarzeniu!  Na drogach będących w zarządzie lub władaniu gmin śmieci po zdarzeniach drogowych niekiedy leżą wiele godzin. Niekiedy nawet policjanci lub strażacy „wymuszają” – rażąco niezgodnie z prawem – ich „sprzątnięcie” przez pracowników pomocy drogowej.  W tej sferze pełno jest różnych patologii, tu właśnie dochodzimy do sedna tego problemu.

 

Odpady powstałe wskutek kolizji, wypadku lub innego zdarzenia drogowego  nie są odpadami komunalnymi.  Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o odpadach są to odpady powstające podczas akcji ratowniczej lub gaśniczej, albo zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów –  odpady niebezpieczne oraz odpady pozostałe, które różnią się sposobem zbierania oraz gospodarowania

Nawet odpady inne niż niebezpieczne nie mogą być zbierane oraz transportowane przez uczestników zdarzenia drogowego, policjantów, strażaków czy pracowników pomocy drogowej (tzw. laweciarzy).
Może to zrobić wyłącznie profesjonalna firma wpisana do krajowego rejestru BDO (Baza Danych o Odpadach

Potrzebne są zmiany!
KG-PSP_Zasady-działan-ratown-215x300 Kto sprząta po wypadkach?
KG PSP – Zasady prowadzenia działań ratowniczych – pobierz

Nasza Fundacja od kilku miesięcy prowadzi ogólnopolski proces monitoringu oraz konsultacji dotyczących tego problemu. Przedstawiamy prezydentom i burmistrzom, zarządcom dróg w gminach, nasze rekomendacje w tej sprawie. Analizujemy także umowy gmin z rozmaitymi firmami sprzątającymi. Okazuje się, że olbrzymia większość zarządców dróg, przedstawicieli Gmin, utożsamia odpady pokolizyjne z odpadami komunalnymi. Ponadto większość z nich, w tym nawet jeden z marszałków województw (litościwie pomijamy nazwę województwa) uważa, że za sprzątanie dróg po kolizjach i wypadkach odpowiada Straż Pożarna.  Podwójna bzdura!

Zgodnie z obowiązującym prawem, Straż Pożarna nie ma obowiązku sprzątania po zdarzeniach drogowych! Łatwo to zresztą zrozumieć, gdy się zauważy, że jednostki Straży Pożarnej nie są wyposażone w sprzęt służący do zbierania i transportowania pokolizyjnych oraz powypadkowych odpadów. Zgodnie z prawem strażacy nie mogą tego robić! Straż Pożarna ma obowiązek usuwania tylko i wyłącznie odpadów niebezpiecznych! Następstwem zdecydowanej większości zdarzeń drogowych są jednak odpady „zwykłe”,  zupełnie inne niż niebezpieczne. Nie są to też odpady komunalne.

03-_DSC_0006-300x169 Kto sprząta po wypadkach?
pracowaliśmy tutaj…

Zadaniem Straży Pożarnej jest przeprowadzenie akcji ratowniczo – gaśniczej oraz udrożnienie ruchu, jeśli akcja miała związek z zagrożeniem na drodze. W praktyce oznacza to, że strażacy „spychają” odpady z jezdni na pobocze drogi, aby umożliwić przejazd. Usuwają wycieki poprzez użycie odpowiedniego sorbentu, czasem także „spłukują” jezdnię w celu zlikwidowania śliskości.

Sprzątanie po kolizjach, wypadkach i innych zdarzeniach drogowych to obowiązek zarządców dróg, co wyraźnie wynika z przepisów, również z jednoznacznego orzecznictwa sądów, w tym Sądu Najwyższego. Podkreśla to także Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej w dokumencie (s. 15 pkt. 3) „Zasady postępowania jednostek ochrony przeciwpożarowej w związku ze zdarzeniami na drogach” (pobierz plik pdf). Strażacy i tak mają sporo swojej pracy – „wymuszanie” na nich działań, do których nie są zobowiązani jest bezprawne, czyli sprzeczne z prawem, także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

 

Zabezpieczenie (także oznakowanie) miejsca zdarzenia drogowego oraz sprzątnięcie odpadów innych niż niebezpieczne (będących następstwem kolizji, wypadku) – to obowiązek zarządcy drogi. Niewłaściwe wykonanie tego obowiązku skutkuje  odpowiedzialnością gminy, także cywilną i karną odpowiedzialnością osób zarządzających drogami.

 

Gminy obudźcie się!

Zdaniem większości zarządzających drogami, będącymi w posiadaniu lub zarządzie gmin (zarządców dróg), do zrealizowania obowiązku utrzymania dróg w należytym porządku, wystarczy normalne funkcjonowanie służb komunalnych, spółek zajmujących się usuwaniem odpadów komunalnych. Nieprawda! Po pierwsze, zgodnie z orzecznictwem, m.in. Sądu Najwyższego zarządcy dróg muszą zachować należytą staranność. Zwykłe utrzymanie czystości dróg oraz brak reakcji na śmieci pokolizyjne – to nie jest należyta staranność. Po drugie, odpady będące następstwem kolizji, wypadków oraz innych zdarzeń drogowych to nie są odpady komunalne! Po trzecie, gminy nie mają prawa płacić pieniędzmi publicznymi za sprzątanie odpadów pokolizyjnych! Za takie działania ma płacić sprawca (ze swojej polisy OC).

DSC_0008-300x169 Kto sprząta po wypadkach?
pracowaliśmy tutaj…

Przejawem należytej staranności nie jest brak działań natychmiast po zdarzeniu drogowym, zmierzających do usunięcia skutków kolizji czy wypadku! Przejawem należytej staranności nie jest nieprofesjonalne i niezgodne z prawem usuwanie skutków zdarzenia drogowego.

Przejawem należytej staranności nie jest „wymuszanie” na funkcjonariuszach Straży Pożarnej lub na pracownikach pomocy drogowej sprzątania po zdarzeniu drogowym! Takie patologiczne – niezgodne z prawem – działania są podejmowane, nawet z udziałem… niektórych funkcjonariuszy Policji z Wydziału Ruchu Drogowego (litościwie pomijamy nazwę miasta) którzy polecają usuwać odpady powypadkowe… pracownikom pomocy drogowej (tzw. laweciarzom). W sprawie tych patologicznych działań niektórych policjantów wystąpiliśmy z interwencją do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach, także do Wojewódzkiej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego.

Zgodnie z dokumentem „Zasady postępowania jednostek ochrony przeciwpożarowej w związku ze zdarzeniami na drogach” przyjętym przez Komendę Główną Państwowej Straży Pożarnej, w przypadku braku konieczności podjęcia działań ratowniczych, strażacy jedynie zabezpieczają i oznakowują miejsce zdarzenia. Przekazują teren zarządcy drogi, a jeśli nie obniży to gotowości operacyjnej Straży Pożarnej, mogą pomóc w usuwaniu skutków zdarzenia, np. poprzez oznakowanie czy oświetlenie miejsca zdarzenia drogowego.

 

Według niektórych gmin, sprzątaniem po kolizjach i wypadkach ma zajmować się Straż Pożarna, w ostateczności służby zbierające odpady komunalne. Według niektórych zarządców dróg za takie sprzątanie można płacić z pieniędzy publicznych. Takie podejście jest rażąco niezgodne z prawem!

Za sprzątanie po kolizjach i wypadkach odpowiada zarządca drogi. Koszty tego sprzątania ma pokrywać sprawca zdarzenia drogowego (z polisy OC)!

 

Odpowiedzialni zarządcy dróg!

Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej podkreśla, że jeśli zarządcy dróg nie przejmą miejsca zdarzenia drogowego w celu uprzątnięcia go, grozi im odpowiedzialność z art. 72 Kodeksu wykroczeń w związku z art. 20 ustawy o drogach publicznych – Kto wbrew swemu obowiązkowi nie dokonuje odpowiedniego zabezpieczenia miejsca niebezpiecznego dla życia lub zdrowia człowieka, podlega karze aresztu albo grzywny („Zasady postępowania…”, s. 15 pkt. 3). Powstaje pytanie, dlaczego niektóre gminy lekceważą swoje obowiązki…

Niektórzy zarządzający drogami gmin popełniają sześć fundamentalnych błędów:

    • według nich odpady po kolizjach i wypadkach są odpadami komunalnymi
      NIEPRAWDA, TO SĄ INNE ODPADY (W SENSIE PRAWNYM I FAKTYCZNYM)
    • według nich wszystkie odpady po kolizjach i wypadkach sprząta Straż Pożarna
      NIEPRAWDA, STRAŻ SPRZĄTA TYLKO ODPADY NIEBEZPIECZNE
    • według nich odpady po kolizjach i wypadkach sprząta pomoc drogowa (laweciarze)
      NIEPRAWDA, NIE MAJĄ SPRZĘTU, ŚRODKÓW ANI PRAWA ABY TO ROBIĆ
    • według nich sprzątanie takich odpadów jest tożsame z „bieżącym utrzymaniem dróg”
      NIEPRAWDA – TO SPRZĄTANIE „W TRYBIE ALARMOWYM”  (24h / 7 dni)
    • według nich odpady po kolizjach i wypadkach mają sprzątać firmy komunalne
      NIEPRAWDA – NIE MA I NIE MOŻE BYĆ MONOPOLU!
    • według nich za sprzątanie w/w odpadów może płacić gmina z pieniędzy publicznych
      NIEPRAWDA – GMINA NIE MOŻE,  PŁACIĆ MA SPRAWCA (Z POLISY OC)

 

Roszczenie odszkodowawcze w ramach ustawowego obowiązku ubezpieczenia komunikacyjnego OC powstaje już z chwilą wyrządzenia szkody, tj. w chwili wystąpienia wypadku (kolizji)
uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 17 maja 2007 sygn. III CZP 150/0
orzecznictwo Sądu Najwyższego, m.in. wyrok z 8 marca 2018 sygn. II CNP 32/17

 

Nasza Fundacja zainicjowała już działania, które mają przyczynić się do polepszenia standardów działania gmin w zakresie usuwania skutków zdarzeń drogowych (sprzątania po kolizjach i wypadkach). Od kilku miesięcy prowadzimy stałe konsultacje z wszystkimi interesariuszami tego problemu, w tym z jednostkami Straży Pożarnej, z Komendą Główną PSP. Wystąpiliśmy do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych oraz do innych właściwych instytucji na poziomie regionalnym oraz krajowym.

DSC_0012-300x206 Kto sprząta po wypadkach?W województwie śląskim, w związku z naruszaniem prawa przez niektóre gminy, zmuszeni byliśmy zainicjować odpowiednie postępowania katowickiej delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, także Regionalnej Izby Obrachunkowej. Wystąpiliśmy ze skargą i / lub petycją do wybranych Rad Gmin oraz z odpowiednimi rekomendacjami do niektórych prezydentów i burmistrzów.

Wystąpiliśmy do marszałka województwa śląskiego Jakuba Chełstowskiego z wnioskiem o podjęcie tego problemu na posiedzeniu Wojewódzkiej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Przeprowadziliśmy pożyteczne rozmowy nt. tego problemu w Komendzie Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach. Niebawem przedstawimy opinii publicznej raport o wywiązywaniu się gmin woj. śląskiego ze swoich ustawowych obowiązków w tym zakresie. Będziemy kontynuować te działania.

Pracujemy nad analizą tego problemu w skali ogólnopolskiej. Wkrótce zaproponujemy odpowiednie rozwiązania prawne na poziomie krajowym, m.in. na forum Sejmu R.P.. Przedstawimy problem decydentom lokalnym, regionalnym, krajowym, również radnym, posłom na Sejm R.P. oraz opinii publicznej. Będziemy informować o naszych kolejnych działaniach. Będziemy działać, dopóki problem nie zostanie właściwie rozwiązany.

Ryszard M. Zając
prezes Fundacji Vector-24.pl

zobacz – Nasze usługi